Conformiteitsattest voor appartementen: geen algemene VME-plicht in 2026

Een conformiteitsattest bewijst de woningkwaliteit van een huurwoning. In 2026 bestaat nog geen algemene Vlaamse plicht voor elke VME of elk appartement.

De belangrijkste rechtzetting

Er geldt in 2026 geen algemene Vlaamse verplichting voor elke VME om een conformiteitsattest te hebben. Vlaanderen.be bevestigt dat het attest voor huurwoningen in beginsel vrijwillig is. Een gemeente kan het via een gemeentelijk reglement wel verplicht maken voor alle of bepaalde categorieën huurwoningen, bijvoorbeeld volgens bouwjaar, wijk of woningtype. De situatie verschilt dus per gemeente en per woning.

Op 10 juli 2026 keurde de Vlaamse Regering een besluit over woningkwaliteitsadvies en renovatiebegeleiding een tweede keer principieel goed. Volgens het officiële nieuwsbericht bereidt dit een verplicht conformiteitsattest in een volgende legislatuur voor. Dat is geen algemene reeds geldende VME-plicht op 11 augustus 2026. Een beleidsvoornemen, principiële goedkeuring en in werking getreden verplichting zijn juridisch verschillende stappen.

Wat bewijst een conformiteitsattest?

Het conformiteitsattest is een officieel document van de gemeente dat bevestigt dat een woning bij het onderzoek voldoet aan de minimale Vlaamse normen voor veiligheid, gezondheid en woningkwaliteit. Een woningcontroleur gebruikt een technisch verslag. Het attest vermeldt ook het maximaal toegelaten aantal bewoners. Het is geen algemene kwaliteitsgarantie voor alle toekomstige gebreken en geen vergunning voor ander gebruik.

Een attest is in principe tien jaar geldig, tenzij de gemeente een kortere termijn bepaalt. Het kan vroeger vervallen, onder meer na grondige renovatiewerken of wanneer de woning ongeschikt of onbewoonbaar wordt verklaard. Controleer daarom datum, adres, woningeenheid en gemeentelijke voorwaarden. Een attest voor appartement 2A zegt niets over appartement 2B of over een handelsruimte in hetzelfde gebouw.

Wie vraagt het attest aan?

Een eigenaar, mede-eigenaar, vruchtgebruiker, erfpachter, opstalhouder of verhuurder kan het attest voor de betrokken woning aanvragen. In de praktijk ligt de verantwoordelijkheid bij de individuele verhuurder wanneer zijn appartement wordt verhuurd. De aanvraag loopt via de gemeente waar de woning ligt. Sinds 1 september 2025 kan een gemeente ook het digitale formulierenloket van Wonen in Vlaanderen aanbieden.

De syndicus vraagt niet automatisch attesten voor alle appartementen aan, selecteert geen kandidaat-huurders en beslist niet wie een eigenaar mag verhuren. Hij kan eigenaars informeren over een gemeentelijke verplichting en documenten over de gemeenschappelijke delen bezorgen wanneer een controleur die nodig heeft. Persoonsgegevens en individuele controleverslagen worden niet zonder noodzaak met alle mede-eigenaars gedeeld.

Gemeentelijke verplichting: controleer het lokale reglement

Steeds meer gemeenten verplichten een conformiteitsattest voor bepaalde huurwoningen. Eind 2025 hadden volgens Wonen in Vlaanderen 120 gemeenten zo'n verordening. De doelgroep en fasering verschillen. Een stad kan beginnen met oudere huurwoningen of studentenkamers, een andere kan alle nieuwe verhuringen omvatten. Raadpleeg de actuele gemeentelijke website en het officiële overzicht, niet alleen een oude brief van een makelaar.

Controleer wanneer de verplichting ontstaat, welke overgangstermijn geldt, hoe lang het attest geldig blijft, welke vergoeding voor het onderzoek geldt en welke handhaving mogelijk is. Vraag schriftelijke verduidelijking voor gemengde gebouwen, tijdelijke verhuur of een appartement dat grondig wordt gerenoveerd. De VME kan deze informatie centraal delen zonder individuele verhuurdossiers over te nemen.

Gemeenschappelijke gebreken kunnen een individueel attest blokkeren

Een controle beperkt zich niet altijd tot de binnenzijde van het appartement. Problemen aan dak, gevel, gemeenschappelijke elektriciteit, trappenhal, inkomdeur, kelder, rookmelders of collectieve verwarming kunnen de veiligheid of kwaliteit beïnvloeden. Vlaanderen verplicht bijvoorbeeld rookmelders in bepaalde gemeenschappelijke ruimten met technische installaties. Een verhuurder kan zo afhankelijk zijn van tijdige actie door de VME.

Meld een vaststelling schriftelijk aan de syndicus met het technisch verslag en zonder overbodige gegevens van de huurder. De syndicus bepaalt wat dringend en bewarend is, vraagt offertes en zet structurele werken op de agenda. De algemene vergadering kan een gemeenschappelijk gebrek niet negeren enkel omdat het eerst zichtbaar werd tijdens de controle van één huurappartement.

Vraag de controleur om duidelijk aan te duiden welk gebrek privatief is en welk onderdeel van dak, gevel, trappenhal, kelder of collectieve installatie betrokken is. Dat voorkomt dat de volledige VME een individueel probleem betaalt of dat een verhuurder een gemeenschappelijk herstel alleen moet dragen. De uiteindelijke kostenverdeling volgt uit wet, basisakte en geldige besluitvorming, niet uit de naam op het controleverslag.

Rookmelders en woningkwaliteit concreet controleren

Een woning krijgt alleen een conformiteitsattest als zij niet ongeschikt of onbewoonbaar is en voldoende rookmelders heeft. In elk appartement is minstens op elke bouwlaag een rookmelder nodig. In gemeenschappelijke delen geldt een rookmelderplicht in gedeeld gebruikte ruimten met een vast verbonden technische installatie, zoals een inkomhal met zekeringkast, kelder met ketel of ruimte met PV-omvormer.

Maak een onderscheid tussen privatieve en gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. De verhuurder plaatst de rookmelders in zijn appartement. De VME beheert melders in de gemeenschappelijke kelder, trappenhal of technische ruimte voor zover die verplicht of volgens het brandveiligheidsdossier nodig zijn. Leg onderhoud en vervanging vast en bewaar bewijs zonder te doen alsof één rookmelder elk brandrisico oplost.

Praktisch stappenplan voor verhuurder en VME

• Verhuurder: controleer het actuele gemeentelijke reglement vóór nieuwe verhuur.
• Verhuurder: laat de woning en rookmelders vooraf nakijken en vraag het attest tijdig aan.
• Verhuurder: bezorg alleen relevante gemeenschappelijke vaststellingen aan de syndicus.
• Syndicus: inventariseer gebreken aan dak, gevel, inkomhal, trappenhal, kelder en collectieve installaties.
• VME: beslis tijdig over structurele gemeenschappelijke herstellingen en financiering.
• Iedereen: verwar een toekomstig beleidsplan niet met een reeds geldende algemene plicht.

Wat bij een weigering of uitblijven van beslissing?

Na een aanvraag heeft de burgemeester volgens Vlaanderen.be zestig dagen om te beslissen. Bij weigering of wanneer geen beslissing volgt, kan de aanvrager binnen de vermelde termijn een aanvraag bij Wonen in Vlaanderen doen. Lees de kennisgeving zorgvuldig en reageer op concrete gebreken. Een beroep tegen de weigering vervangt geen dringende herstelling.

Raakt de weigering gemeenschappelijke delen, laat dan technisch bepalen welke ingreep nodig is en wie bevoegd is. Documenteer dat de verhuurder en VME tijdig handelden. Bij betwisting over kosten, toegang of aansprakelijkheid kan juridisch advies nodig zijn. De woningcontroleur beoordeelt conformiteit, maar beslecht geen intern financieel geschil tussen mede-eigenaars.